ABD Başkanı Donald Trump’ın 20 maddelik Gazze Barış Planı, sadece İsrail–Hamas savaşını bitirmeyi değil, Gazze’nin yeniden inşası ve yönetimi için yeni bir kurumsal yapı kurmayı hedefliyor. Planın merkezinde Trump’ın başkanlık edeceği Barış Kurulu var; bu yapı en üstte ana kurul, onun altında stratejiyi belirleyen Kurucu İcra Kurulu ve sahada koordinasyonu yürüten Gazze İcra Kurulu olmak üzere üç katmandan oluşuyor.

Kurul, Gazze’de bir geçiş otoritesi gibi tasarlansa da tüzüğünde çatışmadan etkilenen ya da risk altındaki bölgelerde kalıcı barışı sağlamaya uzanan daha geniş bir görev alanı tanımlanıyor. Bu yüzden plan, Gazze’yi aşan ve mevcut uluslararası düzenle sürtüşebilecek paralel bir mekanizma izlenimi veriyor; bu da “Trump’ın Birleşmiş Milletleri” eleştirilerini besliyor. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 2803 sayılı kararıyla hukuki bir zemin aransa da yapının Trump etrafında aşırı merkezileşmesi meşruiyet tartışmalarını beraberinde getiriyor.

Barış Kurulu

Kurulun Başkanlığını yapacak olan Trump’a üyeleri seçme, halefini belirleme ve kurul kararlarını veto etme gibi çok geniş yetkiler verilmesi, bunun ortak karar alan bir mekanizma değil, güçlü bir siyasi merkez etrafında çalışan bir hiyerarşi olduğunu gösteriyor. Bu yapıyı daha da tartışmalı kılan nokta ise paralı üyelik modeli: Kurul üyeliği için ülkelerden daimi statü karşılığında 1 milyar dolar talep ediliyor. Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, Arjantin Cumhurbaşkanı Javier Milei, Macaristan Başbakanı Viktor Orban ve son olarak İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu gibi liderler katılımı kabul ederken; Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un Birleşmiş Milletler (BM) çerçevesini baltalayacağı ve mevcut uluslararası sistemin yerine geçmeye çalışacağı endişesiyle kurula katılma davetini reddettiği biliniyor. Buna karşılık Trump, Macron'un davetini reddetmesi halinde Fransız şarapları ve şampanyalarına %200 gümrük vergisi uygulayacağı tehdidinde bulundu. Ayrıca Türkiye, Almanya, Kanada, Suudi Arabistan, Mısır, İngiltere ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin de davet edilen liderler arasında.

Değerlendirme notunun tamamına buradan ulaşabilirsiniz.