Erivan, 3-4 Eylül 2026 tarihlerinde “Türkiye-Ermenistan Ekonomik İş Birliği Konferansı”na ev sahipliği yaptı. Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) ve Ermenistan Sanayiciler ve İş İnsanları Birliği (UMBA) tarafından düzenlenen konferans, Avrupa Birliği tarafından finanse edilen “Türkiye-Ermenistan Normalleşmesinin Desteklenmesi: Sınır Ötesi Bağların Güçlendirilmesi” projesi kapsamında gerçekleştirildi.

Konferansta iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi, ulaştırma bağlantılarının iyileştirilmesi ve sınır ötesi iş birliği imkânları ele alındı. Program kapsamında ayrıca bilgi ve iletişim teknolojileri ile turizm sektörlerinden Türk ve Ermeni iş insanlarının katıldığı ikili görüşmeler yapıldı.

Konferansın açılışını UMBA Program Direktörü Artur Ghazaryan yaptı. Açılış konuşmalarını Avrupa Birliği Ermenistan Delegasyonu Başkanı Büyükelçi Vassilis Maragos, UMBA Başkanı Arsen Ghazaryan ve Van Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Necdet Takva gerçekleştirdi.

“İş dünyası arasındaki temaslar normalleşmeye katkı sağlıyor”

Avrupa Birliği Ermenistan Delegasyonu Başkanı Büyükelçi Vassilis Maragos, Avrupa Birliği’nin Türkiye ve Ermenistan arasındaki iş dünyası temaslarını ve normalleşme sürecini desteklemeye devam edeceğini belirtti. Bölgesel barış ve normalleşmenin yeni yatırımlar, istikrar ve ekonomik fırsatlar yaratabileceğine dikkat çeken Maragos, “Türk iş insanlarının Erivan’daki konferansa katılımı Brüksel açısından da önemli bir mesaj” ifadelerini kullandı.

Maragos, AB’nin Ermenistan’daki özel sektörün gelişimine yönelik desteğinin yanı sıra ulaştırma ve enerji bağlantılarının güçlendirilmesine de önem verdiğini söyledi. TRIPP başta olmak üzere bölgesel bağlantısallığı artırmaya yönelik girişimlere değinen Maragos, “AB, ulaştırma altyapısının yanı sıra enerji alanındaki bölgesel iş birliğini de desteklemeye hazır” diye konuştu.

“İş insanları arasındaki ilişkiler sınır kapalıyken de devam etti”

UMBA Başkanı Arsen Ghazaryan, Türkiye ve Ermenistan arasında diplomatik ilişkilerin bulunmamasına ve kara sınırının kapalı olmasına rağmen iki ülkenin iş insanları arasındaki ilişkilerin uzun yıllardır devam ettiğini hatırlattı. Ghazaryan, “Özellikle İstanbul ve Bursa bölgesindeki Türk iş insanları ile Ermeni iş insanları arasındaki ticari ilişkiler sürüyor” dedi.

Sınırın açılmasının özellikle sınır bölgeleri açısından ulaşım ve lojistik maliyetlerini önemli ölçüde azaltacağını vurgulayan Ghazaryan, Van ve Iğdır’dan konferansa katılan iş insanlarının sınırın açılması hâlinde Ermenistan’a çok daha kısa sürede ulaşabileceğine dikkat çekti. İki ülkenin üretim ve hizmet kapasitelerinin birbirini tamamlayabileceğini belirten Ghazaryan, diplomatik ilişkilerin kurulmasının ortak yatırımlar açısından da yeni imkânlar yaratacağını söyledi.

“Normalleşmeyi kalıcı kılacak güç ticarettir”

Van Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Necdet Takva, sınırın kapalı olduğu dönemlerde dahi sivil toplumun ve iş dünyasının iki toplum arasındaki temasların sürdürülmesinde önemli rol oynadığını belirtti. Takva, bu süreçte Türkiye-Ermenistan ekonomik ilişkileri ve ticari diplomasi alanında uzun yıllardır çalışmalar yürüten TEPAV’ın katkılarına da teşekkür etti.

Türkiye-Ermenistan normalleşme sürecinde doğrudan hava kargo taşımacılığı ve ticaretin kolaylaştırılmasına yönelik gelişmelerin önemine dikkat çeken Takva, “Diplomasinin açtığı yolu kalıcı hâle getirecek ve toplumlar için refah yaratacak gerçek güç ticarettir” ifadelerini kullandı.

Sınırın ticarete açılmasının Türkiye ile Ermenistan arasındaki taşımacılığın Gürcistan veya İran üzerinden yapılmasından kaynaklanan ilave lojistik ve yeniden ihracat maliyetlerini azaltacağını belirten Takva, iki ülkenin üretim kapasitelerinin rekabet etmekten ziyade birbirini tamamlayabileceğinin altını çizdi.

“Yeni bağlantısallık projeleri bölgesel ekonomik entegrasyon için bir fırsat”

Konferans kapsamında düzenlenen “Türkiye-Ermenistan Ekonomik İş Birliği: Sonraki Adımlar?” başlıklı panelde TEPAV Jeoekonomik Çalışmalar Merkezi Direktörü Feride İnan; UMBA Başkanı Arsen Ghazaryan, Iğdır Sanayiciler Birliği Başkanı Ziya Yiğit ve Van Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Necdet Takva ile birlikte konuşmacı olarak yer aldı.

İnan, TEPAV’ın Türkiye-Ermenistan ilişkilerine yönelik çalışmalarının 2008 yılında Ani Köprüsü’nün restorasyonuna ilişkin girişimlerle başladığını, sonraki dönemde AB programları kapsamında iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin geliştirilmesine yönelik çeşitli projeler yürütüldüğünü aktardı. TEPAV’ın mevcut programı kapsamında turizm ile bilgi ve iletişim teknolojileri alanlarında iş birliğinin geliştirilmesine yönelik çalışmalarını sürdürdüğünü ifade etti.

“Bağlantısallık yatırımları üretim kapasitesiyle desteklenmeli”

Karabağ’daki durumun değişmesi ve normalleşme sürecindeki gelişmelerle birlikte Türkiye-Ermenistan sınırının açılması ihtimalinin uzun yıllardır olmadığı kadar güçlendiğine dikkat çeken İnan, “TRIPP ve Barış Kavşağı gibi yeni bağlantısallık girişimleri yalnızca alternatif ulaştırma güzergâhları olarak değil, Doğu Anadolu, Güney Kafkasya ve Orta Asya’da ekonomik çeşitlenme ve bölgesel entegrasyonun araçları olarak değerlendirilmeli. Türkiye’nin sanayi kapasitesi ve Avrupa değer zincirleriyle entegrasyonu, bölgenin Avrupa ve küresel değer zincirlerine bağlanmasına katkı sağlayabilir. Bu potansiyelin somut ekonomik sonuçlara dönüştürülmesi için iş dünyası diyaloğunun kurumsallaştırılması, bağlantısallık yatırımlarının ekonomik faaliyet ve üretim kapasitesiyle desteklenmesi, ulaştırma altyapısının yanı sıra gümrüklerin modernizasyonu ve ticaretin kolaylaştırılması gibi alanlarda iş birliğinin geliştirilmesi gerekiyor” diye konuştu.

Türkiye’deki organize sanayi bölgelerinin Güney Kafkasya’ya uyarlanabilecek bir model oluşturabileceğine dikkat çeken İnan, normalleşme sürecine yönelik toplumsal desteğin güçlendirilmesinde turizmin önemli bir başlangıç alanı olabileceğini söyledi.

Panelde sınır bölgeleri ve tamamlayıcı ekonomik ilişkiler öne çıktı

Panelde UMBA Başkanı Arsen Ghazaryan, Türkiye ve Ermenistan ekonomilerinin birbirini tamamlayabilecek alanlara sahip olduğuna dikkat çekti. Ermenistan’da üretilen alüminyum folyoya Türkiye’den talep olduğunu örnek gösteren Ghazaryan, “Geçmişte Türk tarım ürünleri Ermenistan üzerinden üçüncü pazarlara ulaşıyordu. İki pazar arasındaki iş birliği potansiyeli geliştirilmeli. Türk yatırımları Ermenistan ekonomisi açısından bir tehdit olarak görülmemeli. İki ülke şirketleri birlikte üçüncü ülke pazarlarına açılabilir” dedi.

Necdet Takva ise ekonomik ilişkilerin ilerletilmesinde iş dünyasının daha aktif rol üstlenmesi gerektiğini belirterek meşru ticaret kanallarının geliştirilmesinin karar vericileri normalleşme yönünde teşvik edebileceğini ifade etti. İki ülkedeki iş dünyası temsilcilerinin karşılıklı ziyaretlerini önemli bir başlangıç olarak nitelendiren Takva, “Ermenistan, rekabetçi olduğu alanlarda Türkiye pazarına ve Türkiye üzerinden daha geniş pazarlara erişebilir” diye konuştu.

Iğdır Sanayiciler Birliği Başkanı Ziya Yiğit de Iğdır iş dünyasının Ermenistan ile ekonomik ilişkileri geliştirme konusundaki ilgisine dikkat çekti. Mayıs ayında Iğdır’dan bir iş insanı grubuyla Ermenistan’a gerçekleştirdikleri ziyareti hatırlatan Yiğit, ekonomik ilişkilerin geliştirilmesinin uzun soluklu bir süreç olduğunu ancak karşılıklı temasların önemli bir başlangıç oluşturduğunu belirtti. Iğdır ile Erivan arasındaki coğrafi yakınlığa işaret eden Yiğit, ticari ilişkilerin ilerleyebilmesi için kültürel ve sosyal ilişkilerin de güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

İş insanları ikili iş görüşmelerinde bir araya geldi

Konferans kapsamında “Türkiye-Ermenistan Ulaştırma Bağlantılarında Fırsatlar ve Mevcut Engeller” başlıklı araştırmanın sonuçları da katılımcılarla paylaşıldı. Ulaştırma bağlantılarının önündeki mevcut engeller ve sınırın açılması hâlinde ortaya çıkabilecek ekonomik imkânlar değerlendirildi.

Programın devamında Türkiye ve Ermenistan’dan iş insanları ikili iş görüşmelerinde bir araya geldi. Özellikle bilgi ve iletişim teknolojileri ile turizm sektörlerine odaklanan görüşmelerde yeni ticari bağlantılar ve ortaklık imkânları ele alındı. Konferansın ikinci günündeki temaslar Armenia Expo 2026 kapsamında devam etti.