Küresel ticaret düzeninin belirsizliklerle yüklü olduğu, kurallı ticaretin sorgulandığı ve jeopolitik risklerin öne çıktığı bir dönemde, yaşanan dört paralel gelişme dikkat çekmektedir. İlginç olan, bu gelişmelerin sadece bir ay içinde gerçekleşmiş olmasına rağmen sonuçlarının uzun vadeli olacağı hususudur. Bunları şöyle özetleyebiliriz.

• ABD’nin, Kanada’ya Çin ile yaptığı sınırlı düzenlemeye karşı sert ve asimetrik bir baskı dili kullanması,

• ABD’nin Güney Kore’ye ticaret ilişkilerinde yeni açılımlar için baskı yapması,

• ABD-AB ticaret çerçevesinin henüz bağlayıcı bir anlaşmaya dönüşmemesi,

• AB-Hindistan Serbest Ticaret Anlaşması’nın sonuçlandırılmasıdır.

Bunlar tesadüfi gelişmeler olarak okunmamalıdır. Bu tablo, bir taraftan büyük güçler arasındaki rekabetin derinleştiğini diğer yandan ise orta ve yükselen güçlerin ticaret diplomasisini yeniden şekillenmesinde etkinleştiğini göstermektedir.

Bu süreçte etkin konum, Trump Yönetimi tarafından yerine getirilmektedir. ABD’nin Kanada ve Güney Kore örneklerinde görülen yaklaşımı, güce dayalı ve sonuç odaklı, sınırsız bir baskı stratejisini yansıtmaktadır. Buna karşılık AB-Hindistan anlaşması, gümrük indirimlerinin ötesinde, tedarik zincirleri, dijital ticaret ve stratejik otonomi hedefleriyle uyumlu, uzun vadeli bir jeopolitik tercih olarak öne çıkmaktadır. ABD-AB hattında ise tarafların siyasi irade beyanlarına rağmen, somut ve bağlayıcı bir ticaret mimarisinin henüz ortaya çıkmadığını göstermektedir.

Bu gelişmeler birlikte değerlendirildiğinde, küresel ticaret sisteminin çok taraflı kurallardan tamamen kopmadığı, ancak fiiliyatta daha parçalı, güç temelli bir yapıya doğru evirildiği görülmektedir. 

Değerlendirme notunun tamamına buradan ulaşabilirsiniz.