Suriye'de 2011 yılından bu yana süregelen iç savaş dönemi, 8 Aralık 2024 itibarıyla fiilen sona erdi. Ahmet el-Şara liderliğindeki Heyet Tahrir eş-Şam (Şam'ın Kurtuluşu Heyeti, HTŞ), Suriye'nin kuzeybatısında başlayan İdlib merkezli hareketini Şam'da sonlandırdı. Suriye'nin eski devlet başkanı Beşar Esad ise Şam'daki başkanlık sarayından Moskova'ya giderken geride yaklaşık on üç yıl süren iç savaşın bıraktığı derin bir yıkım kaldı. Can kayıpları ve zorunlu kitlesel göçler, ülkenin beşerî sermayesini uzun yıllar telafisi güç biçimde zedeledi; yerleşim yerleri, kamu hizmet binaları, işletmeler ve fabrikalar büyük ölçüde tahrip oldu, ülkenin üretim kapasitesi ağır yara aldı. Bununla birlikte, özellikle Batılı ülkelerin uyguladığı yaptırımlar finansmana erişimi kısıtladı, dış ticaret kanallarını daralttı ve ara malı girişini zorlaştırarak ülke ekonomisini derinden etkiledi.

Suriye'de savaş sonrası yeniden inşa ve ekonomik toparlanma sürecinin önem kazanmasıyla birlikte, savaşın yarattığı yıkımın nicel olarak ölçülmesi ve çatışma sonrası dönemde ekonomik toparlanma performansının değerlendirilmesi, önemli bir inceleme alanı haline geldi. Bu çerçevede, başta Dünya Bankası olmak üzere uluslararası kuruluşların, savaşın yol açtığı fiziki ve ekonomik kayıpları ölçmeye ve çatışma koşullarında derlenmesi güçleşen ulusal ekonomik verileri tahmin etmeye yönelik alternatif yöntemlere başvurduğu görülmektedir. 

Gece ışığı (nighttime lights) verileri, uydu sensörlerinin geceleri yeryüzünden yayılan yapay ışığı kaydetmesiyle elde edilmekte ve ekonomik faaliyetin mekânsal dağılımına ilişkin kesintisiz bir gösterge sunmaktadır. Literatürde ışık yoğunluğu ile üretim düzeyi, elektrik tüketimi ve yerleşim yoğunluğu arasında güçlü bir ilişki bulunduğu; bu nedenle söz konusu verilerin, resmî istatistiklerin üretilemediği ya da güvenilirliğini yitirdiği bağlamlarda ekonomik aktivite için elverişli bir vekil değişken işlevi gördüğü ortaya konmuştur. Verinin idari birim düzeyinde ayrıştırılabilmesi, aylık sıklıkta derlenmesi ve saha erişimi gerektirmemesi, yöntemi Suriye örneği bakımından özellikle kullanışlı kılmaktadır; nitekim yıkımın hem zamanlaması hem de coğrafi dağılımı, ulusal veri altyapısının çöküşünden bağımsız olarak izlenebilmektedir. Bu doğrultuda çalışmanın amacı, savaş dönemindeki yıkımı ve savaş sonrası ekonomik performansı, Ocak 2012–Haziran 2026 dönemini kapsayan aylık gece ışığı verileriyle ülke geneli ve il düzeyinde değerlendirmektir. Ayrıca yeni yönetimin ilk bir buçuk yılında Suriye'nin ekonomik toparlanma süreci, bu metodoloji çerçevesinde elde edilen bulgular ışığında analiz edilmektedir.

Değerlendirme notuna buradan ulaşabilirsiniz.