TEPAV’ın bu haftaki infografiği, küresel iklim diplomasisinin gelişimini Paris Anlaşması öncesi ve sonrası olmak üzere iki bölümde ele alıyor. İlk bölüm Stockholm Konferansı’ndan Kyoto Protokolü’ne giden süreci, ikinci bölüm ise Paris Anlaşması’ndan Belém’e uzanan dönemi inceliyor. Bu ayrımın nedeni, Paris Anlaşması’nın iklim değişikliğiyle mücadelede bütün ülkelerin sorumluluk aldığı yeni bir dönemi başlatması.

Kyoto Protokolü, sera gazı salımlarının azaltılmasına yönelik bağlayıcı hedefleri yalnızca sanayileşmiş ülkeler için belirlemişti. Böylece küresel sera gazı emisyonlarındaki payları hızla artan Çin ve Hindistan gibi gelişmekte olan ülkeler, bağlayıcı azaltım hedeflerinin dışında kaldı. ABD’nin protokole taraf olmaması ve Kanada’nın protokolden çekilmesi, Kyoto Protokolü’nün küresel sera gazı salımlarını azaltma gücünü daha da sınırladı. Kyoto, iki temel soruyu gündeme getirdi: Bütün ülkeleri kapsayan bir iklim yönetişimi modeli nasıl kurulacak ve ilerleme nasıl izlenecek?

Kaynakça

Birbuçuk Derece. (t.y.). İklim eyleminde dönüm noktası: Paris Anlaşması. https://birbucukderece.com/iklim-eyleminde-donum-noktasi-paris-anlasmasi/

COP30 Brasil Amazonia. (2026, 1 Haziran). Adaptation. https://cop30.br/en/2026-priorities/adaptation

Council on Foreign Relations. (2026, 9 Ocak). Paris to Kyoto: The history of UN climate agreements. https://www.cfr.org/backgrounders/paris-global-climate-change-agreements

Türkiye Cumhuriyeti. (2025, 1 Aralık). İkinci Ulusal Katkı Beyanı (NDC 3.0). https://iklim.gov.tr/db/turkce/icerikler/files/%C4%B0kinci%20Ulusal%20Katku%20Beyan%C4%B1%20(NDC%203.0)_TR.pdf

Tsai, V. (2015, 8 Mayıs). Kyotastrophe: the Kyoto Protocol’s inequitable failure. Columbia Political Review. https://www.cpreview.org/articles/2015/05/kyotastrophe-the-kyoto-protocols-inequitable

United Nations Climate Change. (t.y.). Global goal on adaptation. https://unfccc.int/topics/adaptation-and-resilience/workstreams/gga

United Nations Climate Change. (t.y.). Key aspects of the Paris Agreement. https://unfccc.int/most-requested/key-aspects-of-the-paris-agreement