Küresel ortalama sıcaklık artışını sanayi öncesi döneme kıyasla 1,5 °C ile sınırlamak, sera gazı emisyonlarını hızla ve büyük ölçüde azaltmayı ve net sıfıra ulaşmayı gerektiriyor.
Peki, iklim değişikliğiyle mücadelede sıkça duyduğumuz “net sıfır”, sıfır emisyon anlamına mı geliyor?
İklim değişikliğinden söz ederken “emisyon” ile sera gazlarının atmosfere salınmasını kastediyoruz. Bu gazların atmosferde birikmesi, küresel sıcaklıkların yükselmesine yol açıyor. İklim değişikliğinin etkilerini sınırlamak için sera gazıın salımlarını mümkün olduğunca azaltmak, tamamen önlenemeyen kısmı ise dengelemek gerekiyor. Net sıfır, atmosfere salınan sera gazı miktarı ile atmosferden uzaklaştırılan miktarın dengelenmesini ifade ediyor.
Bu dengeyi bir örnekle açıklayabiliriz. Farklı sera gazlarının salımları, iklim üzerindeki etkileri dikkate alınarak karbondioksit eşdeğeri (CO2e) cinsinden hesaplanıyor. Belirli bir yılda atmosfere 1 milyon ton CO2e sera gazı salındığını düşünelim. Aynı yıl atmosferden uzaklaştırılıp uzun süre depolanan miktar da 1 milyon ton CO2e olduğunda net emisyon sıfıra iniyor.
Atmosferden karbonun uzaklaştırılmasında “yutaklar” önemli rol oynuyor. Ormanlar ve bazı sulak alanlar, havadaki karbondioksiti emerek karbonu bünyelerinde depoladıkları için doğal yutaklara örnek oluşturuyor. Ormanları yapılaşmaya açmamak, sulak alanları kurutmamak ve zarar gören ekosistemleri onarmak, bu alanların karbon tutma kapasitesini korumaya ve güçlendirmeye yardımcı oluyor. Ancak bu durum, emisyonları azaltma gereğini ortadan kaldırmıyor.
2050’de küresel net sıfıra ulaşma hedefi doğrultusunda, küresel sera gazı salımlarının 2035’e kadar 2019 düzeyine kıyasla %55 azalması gerekiyor. Ancak BM’nin 2025 değerlendirmesi, ülkelerin Ulusal Katkı Beyanlarında açıkladıkları hedefleri yerine getirmeleri durumunda bile bu azalmanın yaklaşık %12’de kalacağını öngörüyor.
Bu fark, iklim değişikliğiyle mücadelede çabaların sonuçsuz kaldığı anlamına gelmiyor. Başta devletler olmak üzere tüm aktörlerin iklim değişikliğiyle mücadele konusunda daha iddialı hedefler belirlemesi ve bunları somut adımlarla hayata geçirmesi gerektiğini gösteriyor.
KAYNAKÇA
United States Environmental Protection Agency. (2025, 29 Aralık). Overview of greenhouse gases. https://www.epa.gov/ghgemissions/overview-greenhouse-gases
Crippa, M., Guizzardi, D., Pagani, F., Banja, M., Ciarlantini, S., Muntean, M., Amici, L., Luini, C., Honavar Melo Pires, R., Quadrelli, R., Carvalho, P., Ruiz Ponsoda, D., Andrews, S., Köykkä, J., Grassi, G., Rossi, S., Brandao De Melo, J., Branco, A., Suárez-Moreno, M., ...Pekar, F., (2026). GHG emissions of all world countries: 2026 report. Publications Office of the European Union. https://data.europa.eu/doi/10.2760/7717504
United Nations. (t.y.). For a livible climate: Net-zero commitments must be backed by credible action. https://www.un.org/en/climatechange/net-zero-coalition
United Nations Development Programme. (2023, 2 Şubat). The climate dictionary: An everyday guide to climate change. [Blog yazısı]. 1 Ekim 2026 tarihinde https://climatepromise.undp.org/news-and-stories/climate-dictionary-everyday-guide-climate-change adresinden erişildi.
