Türkiye, COP31’e hazırlanırken bir yandan ulusal iklim politikasının araçlarını oluşturmakta diğer yandan küresel elektrifikasyonu hızlandırmak için bir hedef önermektedir. Ağustos 2026’da yayımlanan Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) Yönetmeliği’ni eylülde Yeşil Taksonomi Yönetmeliği izlemiştir. Adil Geçiş Stratejisi’nin de kasım ayında açıklanması beklenmektedir.
Ulusal düzenlemelerin yanı sıra COP31 Başkanlığı, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payının 2035’e kadar %35’e çıkarılması hedefini duyurmuştur. Başka bir ifadeyle, bugün %23 düzeyinde olan küresel elektrifikasyon oranının 11 yılda 12 puan artırılması hedeflenmektedir. Bu çağrı, uluslararası raporlar ve senaryolarla da uyumludur.
Öte yandan çağrının sahibi Türkiye’nin kendi tablosu daha karmaşık. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, eylül ayında Türkiye için de 2035’e kadar %35 elektrifikasyon hedefini dile getirmiştir. Türkiye’de elektriğin nihai enerji tüketimindeki payı 2024’te %21,8 ile küresel ortalamaya yakındır. Ancak 2025’te elektrik üretiminin %34’ü kömürden, toplam %56’sı fosil yakıtlardan sağlanmıştır. TÜİK verilerine göre 2024’te sera gazı emisyonlarının %71,8’inin enerji kaynaklı olması, bu üretim yapısının iklim hedefleri açısından önemini ortaya koymaktadır.
Elektrifikasyon; ulaşımda, ısınmada ve sanayide aynı hizmeti daha az enerjiyle sağlayarak emisyonların azaltılmasına katkıda bulunabilir. Ancak bu katkının boyutu, elektriğin nasıl üretildiğine ve hangi fosil yakıt kullanımının yerini aldığına bağlıdır. Örneğin, elektrikli bir araç egzoz emisyonlarını ortadan kaldırırken, şarj için kullanılan elektriğin bir bölümü kömürden üretildiğinde emisyonlar santral bacasında devam eder. Ayrıca elektrik üretiminin karbon yoğunluğu, sanayi açısından da önemlidir. Nitekim AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), elektrik ihracatını doğrudan, belirli sanayi ürünlerini ise üretimde kullanılan elektriğin dolaylı emisyonları üzerinden etkileyebilmektedir.
Bu not, Türkiye’nin 2035’e kadar %35 elektrifikasyon hedefinin uygulanabilirliğini değerlendirmek için ihtiyaç duyulan bilgileri ve hedefe ulaşmak için hangi sektörel adımların eksik kaldığını incelemektedir. Ardından Millî Enerji 2040 vizyonunun artan elektrik talebini karşılarken başta kömür olmak üzere fosil yakıt kullanımını azaltmak için ne öngördüğünü ele almaktadır. Vizyonun Türkiye’nin iklim hedefleri, ETS ve yeşil taksonomiyle uyumunu ve sanayinin rekabet gücü üzerindeki olası etkilerini değerlendirmektedir. Son olarak bu değerlendirmeye dayanan politika önerileri sunmaktadır.
Değerlendirme notuna buradan ulaşabilirsiniz.
