Ekim 2024'te TEPAV tarafından yayımlanan Türkiye'nin enerji güvenliğine ilişkin önceki bir makalemde, çeşitlendirmenin, daha güçlü bölgesel enerji ortaklıklarının ve Türkiye'nin altyapısından daha etkin yararlanılmasının, ülkenin jeopolitik ve arz risklerine maruziyetini azaltmada merkezi önem taşıyacağını savunmuştum. Irak, hem potansiyel bir enerji tedarikçisi olarak hem de Türkiye ile daha derin entegrasyonunun Türkiye'nin bölgesel bir enerji merkezi olarak konumunu güçlendirebilecek olması nedeniyle bu değerlendirmede önemli bir yer tutuyordu.
2026'daki gelişmeler bu argümana yeni bir boyut ekledi. Çeşitlendirme artık sadece Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkelerin sorunu değil. Hürmüz Boğazı'ndaki aksama, bunu Körfez üreticileri açısından da aynı derecede acil bir mesele haline getirdi. Dolayısıyla soru artık yalnızca Türkiye'nin enerjiyi daha çeşitli kaynaklardan nasıl temin edebileceği değil; Türkiye'nin coğrafyası, altyapısı ve Irak'la derinleşen enerji ilişkisinin bölge için daha çeşitlendirilmiş bir ihracat sisteminin parçası olup olamayacağıdır.
Şokun ölçeği, bu sorunun neden daha acil hale geldiğini açıklıyor. EIA, Hürmüz'den geçen toplam petrol akışının 2025'in dördüncü çeyreğinde günlük 21,6 milyon varilden 2026'nın ikinci çeyreğinde günlük 4,9 milyon varile gerilediğini tahmin ediyor [2]. Eylül ayına gelindiğinde Orta Doğu ham petrol ihracatı günlük 16,328 milyon varile çıkarak çatışmanın başlamasından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı; ancak yine de savaş öncesi şubat seviyesinin günlük 3,2 milyon varil altında kaldı [3]. Daha yakın tarihli deniz taşımacılığı verileri de bölgesel ham petrol ihracatının eylül ayı içinde bazı günlerde savaş öncesi günlük seviyeleri aştığını gösteriyor; buna rağmen toparlanma hâlâ yüksek taşıma maliyetlerine ve devam eden güvenlik olaylarına açık durumda [27]. Sistem önemli ölçüde uyum sağladı, ancak operasyonel ve güvenlik koşulları normale dönmüş değil.
Değerlendirme notuna buradan ulaşabilirsiniz.
