Arşiv

  • Ekim 2022 (1)
  • Eylül 2022 (11)
  • Ağustos 2022 (11)
  • Temmuz 2022 (9)
  • Haziran 2022 (10)
  • Mayıs 2022 (10)
  • Nisan 2022 (12)
  • Mart 2022 (13)
  • Şubat 2022 (9)
  • Ocak 2022 (9)
  • Aralık 2021 (13)
  • Kasım 2021 (11)

    Düşük ücret-yüksek kur
    Fatih Özatay, Dr. 15 Temmuz 2022
    Dün açıklanan mayıs ayı verilerine göre geniş tanımlı işsizlik oranı (işsizler, iş önerilirse çalışmaya hazır olanlar ve ara sıra iş buldukça çalışanların toplamının işgücüne oranı) yüzde 21,7 düzeyinde. Öte yandan çalışanların azımsanmayacak bir kısmı bir sosyal güvenlik şemsiyesi altında değil. Yine TÜİK verilerine göre 2021 sonunda çalışanların yüzde 27,8’i sigortasız çalışıyor. Bekleneceği gibi, bu oran tarımda çok yüksek. Ancak sanayide de az değil: Yüzde 18,3. [Devamı]
    Risk ve kur: Şimdi daha yüksek
    Fatih Özatay, Dr. 08 Temmuz 2022
    2001 krizi ile karşılaştırıldığında şu anda yaşamakta olduğumuz enflasyonist süreç daha olumsuz gelişiyor. Şimdi hem enflasyon hem de fiyatlar genel düzeyinin artış hızı daha yüksek. Salı günü bu konu üzerinde durmuştum. Sıra döviz kuru ve risk primini (CDS) incelemekte. Ele aldığım dönem enflasyon yazısındaki dönem: 1 Şubat 2001 – 31 Ocak 2022 ile 1 Eylül 2021 – 7 Temmuz 2022 dönemi (ikinci dönemin son günü CDS için 1 Temmuz). Neden bu dönem? 2001 krizi şubat ayının sonuna doğru patlak vermişti. Dönemin Ocak 2002’de bitmesinin ilk nedeni enflasyonun zirve noktasına ulaştığı ay olması. İkincisi, dönemi uzatsaydım 2001 krizi lehine olacaktı; toplam on iki aylık bir dönem ile yetindim. İkinci dönemin başlangıcının Eylül 2021 olmasının nedeni ise sanırım açık: Yaşamakta olduğumuz krizi tetikl [Devamı]
    Daha yüksek ve daha hızlı
    Fatih Özatay, Dr. 06 Temmuz 2022
    Yılın yarısını geride bıraktık. Açıklanan ekonomik verilerin –hadi neredeyse tamamının demeyim, çok ama çok büyük bir çoğunluğunun sevimsiz olduğu bir altı ay oldu. “En sevimsiz gösterge hangisi?” diye sorarsanız, yanıtım enflasyon olur. Toplumun büyük kısmını, özellikle de dar gelirliyi etkiliyor çünkü. Olumsuz yönde ve derinden. [Devamı]
    Kar suyu
    Fatih Özatay, Dr. 29 Haziran 2022
    Son yazım “acilen düzgün bir ekonomi programına ihtiyaç var” malumunun ilanı ile bitiyordu. Cuma günü açıklanan BDDK kararından sonra artık ‘acilen’ yerine ‘çok acilen’ demek gerekiyor herhalde. ‘Çok acilen’, çünkü bu gidişle ilginç karar sayısı giderek artacak gibi duruyor. [Devamı]
    Selman ve 40-50 milyar dolar
    Fatih Özatay, Dr. 24 Haziran 2022
    Salı sabahı birkaç gazetenin internet sayfasına baktım. Suudi Arabistan Veliaht Prensi Selman Ankara’ya geliyormuş. Salı günü resmi görüşmeler varmış. Haberlerin ezici çoğunluğu, Selman’ın gelişini Merkez Bankası’nın (TCMB) döviz rezervleri ile ilişkilendirilmiş. Selman’ın döviz rezervlerimize katkı vermesi bekleniyormuş. [Devamı]
    İtibar açığı
    Fatih Özatay, Dr. 22 Haziran 2022
    Merkez bankaları büyümenin potansiyel düzeyinden sapması (çıktı açığı) ve gerçekleşmesini tahmin ettikleri enflasyonun hedeften sapması ile yakından ilgililer. Ölçmeye çalıştıkları üçüncü bir sapma (açık) daha var. Şu: Merkez Bankası dışındaki kesimlerin bekledikleri yılsonu enflasyon gerçekleşmesi ile yılın başında ilgili merkez bankasının (çoğu ülkede hükümet ile birlikte) belirlediği enflasyon hedefi arasındaki fark. Bu, enflasyon hedefine ne ölçüde inanıldığının bir göstergesi ve bir anlamda itibar açığını ölçüyor. Fark ne kadar yüksekse enflasyon hedefinin ve elbette uygulanan para politikasının itibarı o kadar az oluyor. [Devamı]
    Fren zamanı
    Fatih Özatay, Dr. 15 Haziran 2022
    Dün iki önemli veri açıklandı. Nisan ayı ödemeler dengesi ve sanayi üretimi. Ödemeler dengesindeki gelişmeler iç açıcı değil. Son on iki ayın cari işlemler açığı 25,7 milyar dolar düzeyindeyken, bu yılın ilk dört ayında 21,1 milyar dolar açık verdik. Çok yüksek. Önemli ölçüde enerji faturasının artması ve dış ticaret hadlerinin aleyhimize gelişmesi ile ilgili. Ama sonuçta enerji ithalatçısı bir ülkeyiz ve gerçek de bu: İlk dört aydaki açık çok yüksek. [Devamı]
    Büyüme ve enflasyon
    Fatih Özatay, Dr. 10 Haziran 2022
    En son Hazine ve Maliye Bakanı dile getirdi. Basında çıkan haberlere göre şöyle demiş: “Biz bir yol ayrımına gittik. Enflasyonla birlikte büyümeyi tercih ettik. Yoksa enflasyonu düşürmek için çok sert tedbirler alabilirdik.” [Devamı]
    Asgari ücrete bir de böyle bakın
    Fatih Özatay, Dr. 08 Haziran 2022
    Bu yıl, her enflasyon verisi açıklandıktan sonra net asgari ücretin enflasyondan arındırılmış (reel) düzeyini geçmiş aylarla karşılaştırdım. Reel asgari ücret, sonuçta asgari ücretlinin tükettiği mal sepeti ayısındaki değişimi gösteriyor. Belli bir tarihte bir sepet mal tüketirken acaba bu ay tükettiği mal sepeti sayısı ne oldu? Bir sepetin altında mı üstünde mi? Bu sorulara yanıt verebilmek için hep tüketici fiyat endeksini kullanageldim. Oysa tüketici fiyat endeksinde yer alan malların bir kısmını asgari ücretli satın alamıyor. Mesela onu otomobil fiyatı ya da tatil fiyatı ilgilendirmiyor. Bu nedenle, bu yazıda gıda fiyatlarını kullanacağım. [Devamı]
    İşgücünün GSYH’den aldığı pay serbest düşüşte
    Fatih Özatay, Dr. 03 Haziran 2022
    Geçen yıl yüzde 11 oranında büyüdük. Bu yılın ilk çeyreğinde ise geçen yılın aynı dönemine kıyasla GSYH yüzde 7,3 oranında arttı. Yüksek büyüme oranları oldukları çok açık. Sevinmeli miyiz? GSYH büyümesinin tek başına fazla bir anlam taşımadığı çoğu iktisatçının bildiği bir gerçek. Ekonomi büyürken çevre kirliliği artıyor ve gelecek nesillere yaşanılmaz bir ‘doğa’ mı bırakıyoruz? Kadına şiddet artıyor mu? Adalet mumla mı aranıyor yoksa adil bir yargı mı var? İnsanlar mutlu mu? Gençler bir an önce başka ülkelere kapağı atmak mı istiyorlar yoksa ülkelerinde yaşamaktan çok mu keyif alıyorlar? Peki, GSYH büyüyorken, yani toplumun toplam geliri artıyorken, bu artıştan herkes kabul edilebilir düzeyde yararlanıyor mu? Yoksa bir azınlığın geliri hızla yükselirken, çoğunluğun geliri azalıyor ya da [Devamı]