Arşiv

  • Mayıs 2024 (15)
  • Nisan 2024 (15)
  • Mart 2024 (19)
  • Şubat 2024 (19)
  • Ocak 2024 (18)
  • Aralık 2023 (17)
  • Kasım 2023 (14)
  • Ekim 2023 (15)
  • Eylül 2023 (12)
  • Ağustos 2023 (21)
  • Temmuz 2023 (18)
  • Haziran 2023 (13)

    Yine önümüzdeki maça bakacağız
    Fatih Özatay, Dr. 30 Ağustos 2023
    TCMB Para Politikası Kurulu (PPK) perşembe günü olumlu bir sürprize imza attı. Politika faizi beklenmedik bir ölçüde -750 baz puan- artırılarak yüzde 25’e yükseltildi. Yayınlanan duyuruda “Kurul, …enflasyon beklentilerinin çıpalanması, fiyatlama davranışlarındaki bozulmanın kontrol altına alınması için parasal sıkılaştırma sürecinin devamına karar vermiştir.” denildi. Kararın alındığı gün bu köşede şunları söylemişim: “Bu çerçevede bakınca, 24 Ağustos’taki PPK toplantısı çok önemli. Politika faizinin üzerindeki sınırlama sürüyor mu yoksa kalktı mı? Kısıtın kalktığı izlenimini veren bir faiz kararı, hoş bir sürpriz olur ve bir dolu çarpıklığı ortadan kaldırır...” [Devamı]
    Sürprize yer var mı?
    Fatih Özatay, Dr. 25 Ağustos 2023
    Döviz cinsinden (ve dövize endeksli) finansal varlıklara olan talebin temelinde yatan nedenle doğru dürüst mücadele etmeden, o ürünlere olan talebi ortadan kaldıramazsınız. Olsa olsa şekil değiştirtirsiniz. Bugün o talebi bir miktar düşürseniz bile çok geçmeden yine artar. Bu tür varlıklara olan talebin temel nedeni ne? Elbette, Türkiye’nin riskini kısa sürede 200-250 baz puana indirecek, bir süre sonra da 100’lere yaklaştıracak bir istikrar ve yeniden yapılanma programının olmaması. Böyle bir program olsa, zaten sermaye girişi başlayacak, döviz kuruna değerleme baskısı oluşacak ve enflasyon çarpıcı biçimde düşecek. Bu süreçte lira nominal olarak değerlenmesin diye, TCMB ihalelerle döviz satın alacak; rezervini yükseltecek. [Devamı]
    Kısıtlar altında risklerle dans
    Fatih Özatay, Dr. 18 Ağustos 2023
    Küresel krizden sonra, ekonomi yazınında, kriz öncesinde geliştirilen modellerin sonuçlarının finansal kısıtların eklenmesiyle nasıl değişeceğine dair çalışmalar arttı. Çalışmalar gösteriyor ki, kısıtlar altında, kısıtların olmadığı duruma göre, daha yüksek faiz, daha düşük büyüme, daha düşük yatırım ve tüketim elde ediliyor. [Devamı]
    Neden rasyonele dönmeliyiz? Bir başka gösterge
    Fatih Özatay, Dr. 16 Ağustos 2023
    12 Ağustos’ta basında yer alan habere göre, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz şöyle demiş: “Yaptıklarımızla son 20 yılda Türkiye'yi dünyada alt orta gelir liginden üst orta gelir ligine kadar çıkardık. Yüksek gelirli ülkeler liginin de eşiğindeyiz". [Devamı]
    ‘Şerefli mağlubiyet döneminden çıksak artık’
    Fatih Özatay, Dr. 11 Ağustos 2023
    Trump’un küstah tweetlerini izleyen dönemde, Temmuz 2018’den sonra başladı. Eylül 2021’de hem çıplak gözle görünür hale geldi hem de iyice rasyonel (akla uygun) olmayan bir yola girdi ekonomi politikası. Öncesini bir tarafa bırakayım. Çıplak gözle iyice görünür hale gelmesi, TCMB’nin yüzde 5 enflasyon hedefine karşın enflasyon yüzde 19’dayken politika faizini indirmeye başlaması sayesinde oldu. [Devamı]
    İlkel sorun
    Fatih Özatay, Dr. 09 Ağustos 2023
    Güven Sak dünkü yazısında hayati bir soruna dikkat çekiyordu: Bir dönemde, ihtiyaç duyulan su miktarı ile mevcut kaynaklardan elde edilebilecek su miktarı arasındaki fark; su stresi olarak adlandırılıyormuş. Türkiye de bu konumdaymış. Aynı yazıda, böyle hayati sorunlar dururken, durmadan faiz tartışması yapılmasının anlamsızlığına da dikkat çekiliyor. [Devamı]
    TCMB’nin politik açıdan bağımsız olmamasına sevinmek!
    Fatih Özatay, Dr. 04 Ağustos 2023
    Çankaya ilçesi temel alındığında, Ankara’da 14 Mayıs seçimlerinden hemen önce motorinin litresi 18.99 liraydı. 2 Ağustos ayında ise, yani iki buçuk ay sonra, 1.95 katına çıkarak 36.99 lira oldu. Farklı bir ifadeyle, motorinin litre fiyatı yüzde 95 arttı. Sıçramanın arkasındaki temel neden Temmuz ayında bu ürünlerden alınan KDV ve ÖTV oranlarının yükseltilmesi oldu. Sadece Temmuz ortasındaki büyük ÖTV artışı pompa fiyatlarını 5 lira yükseltti. Seçim öncesindeki fiyat dikkate alındığında, 5 liralık artışın motorinin litre fiyatını yüzde 26,3 oranında yukarıya çektiği anlaşılıyor. O sıçramanın birkaç gün öncesinde de ÖTV ve KDV artışı vardı; daha sınırlıydılar. Bunlar da dikkate alındığında toplam etki yüzde 31,2’ye çıkıyor. Hemen her mal ve hizmetin önemli bir girdisi olan motorinin fiyatını [Devamı]
    Enflasyonla mücadele herkesin önceliği olmalı
    Fatih Özatay, Dr. 02 Ağustos 2023
    Erdal Sağlam’ın 10haber.net sitesinde pazartesi günü yayımlanan yazısı, iş insanları ile TCMB Başkanı’nın pazartesi bir toplantıda bir araya geleceklerini haber veriyordu. “Merkez Bankası’nın bugün dinleyeceği patronlar ucuz kredi istiyor” başlığı yeteri kadar açık ve bir o kadar da iç acıtıcı. [Devamı]
    Faiz artırmadan faiz artırmak
    Fatih Özatay, Dr. 28 Temmuz 2023
    Seçimden sonra yaşanan büyük kur sıçraması ve alınan vergi artırıcı önlemler nedeniyle enflasyon belirgin biçimde yükselecek. Para politikasında gelecek aydan itibaren çok daha büyük ölçüde bir sıkılaştırma yapılmayacaksa, yılsonunda enflasyonun yüzde 60’ı aşacağını bekliyor çok sayıda uzman. Yüzde 70 tahminleri bile var. Hal böyleyken politika faizinin yüzde 17,5 gibi bir düzeyde kalmasının rasyonelini anlamak mümkün değil. Politika faizi yükseltilemeyince, ‘faiz artırmadan faiz artırmak’ maharetini gösterme tiyatrosunun perdeleri bir türlü kapatılamıyor. Farklı bir ifadeyle, rasyonele dönülemiyor. [Devamı]
    Aşırı döviz cinsinden borçlanmanın yıkıcı sonuçları
    Fatih Özatay, Dr. 26 Temmuz 2023
    Hazine ve Maliye Bakanlığı geçtiğimiz hafta sonuna doğru haziran ayı kamu borç verilerini açıkladı. Merkezi yönetim borcunun yüzde 67’si döviz cinsinden. Bu, çok yüksek bir oran. Üstelik, 2001 krizinden hemen önceki ve sonraki zirve değerlerden daha da yüksek. Döviz cinsinden ya da Kur Korumalı Mevduat (KKM) gibi döviz kuruna endeksli borç önemli bir sorun. Koşullara göre borçlanma bileşimini geçici olarak değiştirmek başka, yüksek enflasyon ve düşük faiz nedeniyle kendi parasıyla borçlanamayıp başkasının parası cinsinden borçlanmak zorunda kalmak başka. Burada sorun, bu tür borçlanmanın ekonomideki bozuklukların bir sonucu olarak süreklilik kazanması. [Devamı]